قهرمان ميرزا عين السلطنه
1259
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
هرجا مىروند خرابى بالا مىآورند . مردم هم قدرى هوشيار شده چندان زير بار ظلم نمىروند . آقايان هم بواسطهء منفعت خودشان همراهى دارند . هركجا حاكم بشوند دوامى ندارد . عزل صدراعظم ( امين الدوله ) يكشنبه 15 محرم الحرام - صبح را خانهء حضرت و الا رفتم . آقاى عماد السلطنه تشريف داشتند . افخم الدوله درب خانه رفته دو كار با صدراعظم داشت ، دو سه حكم گرفته بود . تعريف مىكرد كه خبر آوردند به تواتر صدراعظم معزول [ شد ] و به خانهاش رفت . اين اخبار با استبعاد افخم الدوله و تحاشى او ترديد آورده تا عصر منزل آمدم يكى دو نفر از ميرزاها برحسب لزوم آمده بودند بطور تحقيق عزل صدراعظم را بيان مىكردند . هرچند كمال غرابت را داشت قبول كرده حالا نكتههاى بعد از وقوع را از شدت بيكارى مختصرا بنويسم . قوانين جديده شاه نسبت به اين صدراعظم كمال التفات را داشت و تفويض تمام بود . هرچه مىگفت شاه بالطوع و الرغبه قبول مىفرمودند . در اين مدت يك سال تمام عنان و اختيار كار به كف كفايت او بود . شاه هم محض آنكه امورات منظم شود و قوانين جديد جارى گردد چندان از خود رأى نمىداد . اگرچه تركها متصل در تخريب كار او يا هركه باشد كوتاهى نداشته و متصل عيبجوئى مىكردند . در اين مدت متمادى روزى چهار پنج ساعت با شاه خلوت داشت و تمام عرايض متعلق به قوانين جديده بود . اوايل مىگفت فرمانفرما اسباب عدم پيشرفت است ، فورا معزول شد . بعد نظام الملك را جلو انداخت كه نمىگذارد عمل دفتر بطور دلخواه من فيصله شود ، عزل شد . مانعى براى پيشرفت مقاصد او ظاهرا باقى نماند . متصل نويد مىداد . امروز كارها درست مىشود ، فردا مىشود ، تا سال به آخر رسيده مدتى هم از سال نو گذشت . تركها فرصت پيدا كرده به شاه عرض كردند كه اين صدراعظم چه كرد ؟ كداميك از امورات منظم شد ؟ كدام منال ديوانى اضافه شد . بلكه چندين درجه بدتر و كثيفتر گرديد . همهساله اگر مردم مىدانستند مواجب خود را از كه بگيرند ، امسال ابدا معلوم نيست . پول معلوم بود از كجا برسد ، امسال معلوم نيست . ساخلوى طهران شش ماه است مواجب و جيره طلبكارند . سرباز و صاحبمنصب از دست دررفته ، تمام مغشوش [ است ] ، ساير ادارات همينطور . ولايات تماما شلوغ [ است ] . حكام مال ديوان را خوردهاند . ادارات پايتخت از